Digitale fitheid bij de Rijksacademie: van datageletterdheid tot AI in de praktijk

Publicatiedatum 30-03-2026, 16:22

Maart is de Maand van de Digitale Fitheid. Hoe werkt de Rijksacademie aan de ICT- en datavaardigheden en datageletterdheid van rijksambtenaren? We spreken met Barbara Chalghaf, programmamanager van het cluster ICT & data, over het leeraanbod, de leerlijnen en de nieuwste opleidingen.

Het ICT & data-curriculum groeit mee met de tijd en daagt deelnemers continu uit om digitaal vaardiger te worden. Daar zet Barbara Chalghaf zich al 4,5 jaar voor in binnen de Rijksacademie. Samen met haar team en collega Rik Peters, data engineer bij het Ministerie van Financiën, heeft zij het leeraanbod binnen het cluster ICT & data opnieuw vormgegeven. “Toen ik begon, zijn we gestart met het kritisch bekijken en verbeteren van onze opleidingen en hebben we door de tijd heen duidelijke leerlijnen ontwikkeld: van data-analyse voor beginners tot gevorderden, en de opleiding voor Chief Data Officer (CDO) die we samen met RADIO en het ministerie van BZK hebben opgezet.”

‘Voor ons, door ons’
Wat onderscheidt een opleiding bij de Rijksacademie van andere aanbieders van ICT- en dataopleidingen? Barbara vindt dat de unieke kracht van de Rijksacademie komt vanuit drie pijlers: het ‘voor ons, door ons’-principe, het praktijkgerichte lesmateriaal en de constante kwaliteitscyclus. “We werken met actuele praktijkvoorbeelden, organiseren leerinterventies die direct aansluiten op de behoefte en toetsen continu of het aanbod nog past bij wat de Rijksoverheid vraagt.”

Het grootste verschil ziet Barbara toch wel in het ‘voor ons, door ons’-principe, waarbij docenten die zelf bij het Rijk werken, lesgeven: “Onze docenten komen echt uit de praktijk en weten wat er speelt binnen het Rijk. Als je met datasets werkt die bijvoorbeeld uit de miljoenennota komen, spreken de cijfers meteen veel meer. Die aansluiting op de dagelijkse praktijk zorgt ervoor dat deelnemers niet alleen kennis opdoen, maar deze ook direct kunnen toepassen.”

Volledige leerlijnen voor ieder niveau en leerdoel
Sinds de herijking van het ICT & data-curriculum sluit het leeraanbod naadloos aan op de verschillende loopbaanfasen. “Of je nu net begint en wilt leren hoe je data visualiseert, of gevorderd bent en wilt leren werken met tools als Power BI: we hebben een opleiding die past. En dat geldt niet alleen voor financials, maar ook voor auditors en inkopers binnen het Rijk.”

Hierdoor kun je op elk punt in je loopbaan, door het aanbod van volledige leerlijnen, terecht bij de Rijksacademie. “We zien regelmatig dat deelnemers na een opleiding terugkomen voor een volgende opleiding en hun collega’s enthousiast maken om hetzelfde te doen.’’

Nieuwe cursus: AI in de praktijk
Naast het herijken van het huidige ICT & data-curriculum wordt er ook gewerkt aan nieuwe opleidingen. Nieuw in het aanbod is de hands-on cursus ‘Werken met AI: FinChat in de praktijk’.

Barbara: “AI is niet meer weg te denken uit het werk van vandaag. Met deze cursus leren financials hoe zij FinChat kunnen inzetten als digitale assistent. Deelnemers gaan direct aan de slag met het effectief opstellen van prompts en delen praktijkervaringen, zodat ze AI daarna meteen kunnen inzetten in hun eigen werk.”

De AI-cursus past perfect in de kwaliteitscyclus van de Rijksacademie: “We stemmen (nieuwe) opleidingen steeds af op de actualiteit en op de praktijkbehoefte van onze doelgroep.”

Datageletterdheid: de basis voor digitaal werken
Hoewel in de bestaande opleidingen al aandacht is voor datageletterdheid, werkt de Rijksacademie in samenwerking met RADIO momenteel ook aan een nieuwe opleiding voor datageletterdheid om financials, auditors en inkopers nog beter te ondersteunen.

Volgens Barbara is investeren in datageletterdheid een essentiële voorwaarde voor duurzame digitale fitheid binnen de Rijksoverheid: “Iedereen moet snappen waar data vandaan komt, weten wat de (veiligheids)risico’s zijn en hoe je data slim en veilig inzet. Dat is een grote verantwoordelijkheid voor ons allen. En zonder een goede basis in datageletterdheid kun je simpelweg niet goed werken met AI. Dat maakt datageletterdheid tot een absolute must, nu én in de toekomst.”

Met deze nieuwe opleiding wil de Rijksacademie iedereen, van starter tot ervaren professional, de tools bieden om datagedreven te werken, ongeacht eerdere opleiding of werkervaring. Zo zorgen we ervoor dat datageletterdheid overal in de organisatie landt en blijft.

Leren in kleine groepen en een netwerk opbouwen
Bij de Rijksacademie leren deelnemers in kleine groepen, waarbij interactie en netwerken centraal staan. “Het mooie is dat je in de opleidingen een kruisbestuiving ziet tussen collega’s van verschillende departementen en functies. Zo ontstaat er niet alleen kennisdeling, maar bouwen deelnemers aan een netwerk.”

Altijd ruimte voor een goed gesprek
Als deelnemers twijfelen over welke opleiding het beste past, gaat Barbara graag samen het gesprek aan op zoek naar de juiste opleiding: “Een persoonlijk gesprek helpt vaak om scherp te krijgen wat iemand nodig heeft. Ons doel is altijd om de juiste opleiding te vinden.”

Wat motiveert Barbara zelf?
Barbara haalt haar energie vooral uit het verbinden van mensen, kennis en praktijk: “Het geeft energie om samen met docenten, experts en stakeholders nieuwe opleidingen te ontwikkelen, het huidige curriculum steeds te blijven verbeteren en om te zorgen dat we niet allemaal op ons eigen eilandje blijven zitten. Zo zorgen we samen voor echte vooruitgang.”

Wil jij werken aan jouw ICT- en datavaardigheden?
Bekijk het volledige aanbod ICT- en dataopleidingen bij de Rijksacademie: van de opleiding CDO en datavisualisatie tot de nieuwe AI-cursus. Samen bouwen we aan een digitaal fitte Rijksoverheid!